Gillen in het tunneltje

We zijn weer terug in het land waar de fiets een volwaardig vervoermiddel is. In Gillingham stond onze straat elke ochtend vol met auto’s die kinderen naar school brachten –  hier is het vooral spits op het fietspad. Vanochtend hoorde ik een hoop herrie en zag toen dat het kinderen waren die door een fietstunneltje raasden. Opeens herinnerde ik me weer het uitgelaten gevoel: zo hard je kunt naar beneden rijden, voetjes van de trappers en gillen maar.

Tussen al die fietsers krijg ik al snel het gevoel dat Nederlanders heel milieu-bewust bezig zijn. Maar in het nieuwe boek van Marianne Thieme dat ik nu aan het lezen ben, valt me weer op dat de impact die wij als westerse consumenten op de planeet hebben voor het grootste deel onzichtbaar is voor ons.

Een voorbeeld is watergebruik. Het is leuk en aardig om kort te douchen, maar de 60 liter water die ik per douchebeurt gebruik staat in geen verhouding tot de 1700 liter die nodig is voor de productie van de gemiddelde reep chocola. In Nederland is het water dat we thuis gebruiken maar 2% van onze totale water-voetafdruk (Van Oel et al, 2009). Veruit het grootste deel van ons watergebruik zit verstopt in de productieketen van ons voedsel.

Irrigation in Ethiopia

Het tweede voorbeeld kwam ik deze week tegen in een documentaire met de toepasselijke titel Sea Blind. Bijna alles wat ik koop, is van over de hele wereld aangevlogen of -gevaren. Negentig procent hiervan wordt per schip vervoerd maar de meeste mensen weten maar weinig af van deze sector. Deze interactieve kaart van Kiln helpt om dit wel zichtbaar te maken. Op de kaart staan alle containerschepen die in 2012 rond de wereld voeren. Je kunt op ‘play’ klikken voor een filmpje met uitleg.


Al deze schepen die rond de wereld varen, dienen natuurlijk ons gemak. We kunnen tegenwoordig kopen wat we willen, of het nu in de winkel is of online. Scheepvaart is een relatief efficiënt transportmiddel. Voor het klimaat is er echter een probleem: De stookolie die wordt gebruikt is van lage kwaliteit en veroorzaakt behalve enorme CO2 uitstoot ook andere soorten vervuiling. Als innovaties als schone brandstof en gebruik van zon en wind een kans krijgen, kan deze sector een stuk milieuvriendelijker worden.

Er is steeds meer aandacht voor dingen als de waterafdruk van ons voedsel of de CO2 uitstoot van transport. En dat is logisch, want we moeten er verantwoordelijkheid voor nemen. Maar laten we ons niet alleen druk maken over de uitwassen, maar juist over het fundament van onze consumptiemaatschappij.

Je kunt een bewuste consument zijn en proberen zo veel mogelijk lokale producten te kopen of weinig vlees te eten, maar uiteindelijk leeft onze hele maatschappij op veel te grote voet. De grote wereldwijde ongelijkheid tussen arm en rijk, de buitenproportionele macht van multinationals en de vernietiging van eco-systemen is niet een soort economisch noodlot; het is ontstaan uit hele concrete politieke keuzes. Dat betekent dat we het ook kunnen veranderen. En daarvoor hebben we elkaar nodig: het bedrijfsleven, activisten, politici, en niet te vergeten mensen op fietsen, gillend in het tunneltje.

Verder lezen: