Afvalputje gezocht

De eerste week plas­ti­cloos bood­schap­pen doen zit erop. Het is even wen­nen dat het alle­maal wat meer moeite kost. Maar het heeft ons ook het zetje gegeven om ein­delijk een groente-doos te bestellen bij een lokale biol­o­gis­che boerder­ij. Zij werken met plas­tic, maar geven de optie om een doos zon­der plas­tic te bestellen.

Maar hoe slecht is het eigen­lijk om plas­tic te gebruiken — het wordt toch alle­maal gere­cy­cled? Ik neem een duik in de cijfers.

Meeste plastic blijft bij restafval

De grafiek hieron­der komt uit een rap­port van de Europese plas­tic fab­rikan­ten. Vol­gens hen werd in 2016 een derde van het plas­tic afval in Europa gere­cy­cled. De rest van het plas­tic werd meestal ook niet apart ingeza­meld en werd met de rest van het afval ver­brand (blauw) of ging naar de vuil­stort (rood). In Ned­er­land wordt vri­jwel al het restafval ver­brand, in de UK zijn nog actieve vuil­nis­bel­ten. Dit gaat alleen over plas­tic in het opge­haalde afval, dus zwer­faf­val bli­jft buiten beschouwing.

Plastics post-consumer waste treatment in 2016 (EU28+NO/CH). Recycling: 31.1%; Landfill 27.3%; Energy recovery 41.6%

Bron: Plas­tic­sEu­rope, 2017 (mijn toevoeg­in­gen).

In de grafiek kun je zien dat een groot deel van de recy­cling van ons plas­tic buiten de EU plaatsvin­dt. Als het een­maal ver­w­erkt is tot ruw mate­ri­aal, wordt het verkocht aan de hoog­ste bieder. En omdat de meeste pro­duc­tie in lan­den als Chi­na plaatsvin­dt, wordt het plas­tic vaak daar gekocht.

Aan de straatstenen 

Er wordt dus heel wat afgesleept met ons afval, maar het wordt uitein­delijk goed gebruikt. Toch? Het blijkt nog niet makke­lijk te zijn om kop­ers te vin­den voor gere­cy­cled plas­tic. Vol­gens een rap­port van het Cen­traal Plan­bu­reau heeft het groot­ste deel van het Ned­er­landse ingeza­melde plas­tic afval een lage of zelfs negatieve mark­t­waarde. De lage oliepri­js zorgt ervoor dat het mak­en van pri­mair plas­tic op het moment heel goed­koop is. Er is dan ook weinig vraag naar gere­cy­cled plas­tic.

China — niet langer ons afvalputje

In de UK is begin dit jaar een prob­leem ontstaan: UK faces build-up of plas­tic waste” (BBC). Chi­na, de belan­grijk­ste afzetmarkt voor papi­er en plas­tic afval uit de UK, heeft de kwaliteitscon­troles voor afval aangescherpt en laat bepaalde cat­e­gorieën hele­maal niet meer toe. Het ziet ernaar uit dat gemeen­ten hier meer afval zullen gaan ver­bran­den, omdat recy­cling niet langer finan­cieel rend­abel is.

Minder erin, minder eruit  

Al met al weet ik weer waarom recy­cle als laat­ste komt in de dries­lag “reduce, reuse, recy­cle”. Plas­tic is toch vooral afval waar (nog) nie­mand echt op zit te wacht­en. Recy­cling wordt soms gep­re­sen­teerd als een soort won­der­mid­del, maar in de prak­tijk is het vaak duur en onrend­abel. De prob­le­men met recy­cling kun­nen we het beste oplossen door de focus te ver­leggen naar het ver­min­deren van plas­ticge­bruik.

Wat er dan nog aan afval overbli­jft, moet lokaal gere­cy­cled wor­den. Nieuwe toepassin­gen voor gere­cy­cled plas­tic bin­nen de Europese indus­trie zijn hard nodig. Dit Schotse bedri­jf dat plas­tic ver­w­erkt in asfalt, is vooral­snog een uit­zon­der­ing. En als we nog steeds afval naar het buiten­land willen sturen, moet het recy­cling­pro­ces wor­den ver­be­terd om een eind­prod­uct van hogere kwaliteit te kri­j­gen dat waarde heeft voor fab­rikan­ten.

Bronnen