Gedeeld verdriet

Met de hond aan de lijn loop ik langs de slootkant. Een statige zwaan dri­jft mid­den in de sloot en bek­ijkt Maus met argu­so­gen. Even verderop steekt een kat de straat over. We lopen verder en komen langs fris­groene treur­wilgen en een groep­je meerkoeten die met hun ver­schrik­te geflad­der grote krin­gen mak­en in de vijver. Ik kijk met mijn ogen, Maus met zijn neus; het lawaai van de meerkoeten lei­dt hem niet af van zijn speur­tocht. Als ik de wijk uit­loop, strekken de wei­lan­den zich voor me uit. Een paar koeien staan traag te kauwen.

Er is nogal wat te doen ron­dom de Ned­er­landse koeien op het moment. Nadat het melkquo­tum in 2015 werd afgeschaft, hebben melkvee­houd­ers hun bedri­jven flink uit­ge­breid, waar­door er meer mest werd gepro­duceerd. Teveel mest is schadelijk voor het milieu; daarom is er een Europese norm voor de hoeveel­heid mest die een land mag pro­duc­eren. Boeren met veel grasland vallen in Ned­er­land onder een uit­zon­der­ingsregel, waarmee ze meer mogen bemesten dan de norm.

Nu er zoveel meer koeien zijn gekomen en het mestover­schot toe­neemt, heeft Brus­sel gewaarschuwd dat deze uit­zon­der­ingsregel kan wor­den ingetrokken. De reac­tie van de Ned­er­landse over­heid was om alle melkvee­houd­ers te ver­plicht­en om terug te gaan naar het aan­tal dieren dat ze had­den in 2015. Dit geldt ook voor de bedri­jven die hun mest wel kwi­jt kun­nen op hun eigen grond, de zoge­naamde ‘grondge­bon­den’ bedri­jven. Duizen­den koeien wor­den ges­lacht of naar het buiten­land ver­han­deld. Al vijfhon­derd boeren hebben hun bedri­jf moeten opgeven.

KoeienBiol­o­gis­che boeren hebben geen baat bij de maa­tregel, omdat ze geen gebruik mak­en van de regeling om meer te bemesten. Toch moeten ook zij hun veestapel verkleinen. Wakker Dier voert actie om de ged­won­gen slacht van biol­o­gisch gehouden koeien onder de aan­dacht te bren­gen. De veront­waardig­ing is miss­chien enigszins selec­tief: melkkoeien wor­den over het alge­meen na hun zes­de lev­en­s­jaar al ges­lacht, omdat ze dan min­der melk gaan geven. Als veg­an­ist vind ik dat een even zin­loze dood als de mas­sale slacht­ing die nu plaatsvin­dt.

Toch is het goed om stil te staan bij de dood van alle melkkoeien in Ned­er­land, biol­o­gisch of niet, die door de over­heid nu als ‘over­bod­ig’ wor­den gezien. Het is een uit­was van vreemd zwalk­end beleid, en het ver­dri­et om dit zin­loze lij­den kan dier­e­n­ac­tivis­ten en vee­boeren dichter bij elka­ar bren­gen. De ver­houd­ing tussen deze twee groepen in Ned­er­land is op zijn zachtst gezegd moeiza­am te noe­men. Vorig jaar was er bijvoor­beeld de rel rond Mar­i­anne Thieme en een kip­pen­boer in Waddinxveen. Ik vind dat jam­mer, want een dialoog lev­ert veel meer op dan scheld­par­ti­jen over en weer.

De spa­gaat van de boeren is dat ze een mooi fam­i­liebedri­jf draaiende willen houden, maar ook het dier in zijn waarde willen lat­en. Jonathan Safran Foer heeft wat mij betre­ft de kern te pakken in zijn boek Dieren eten:

Uitein­delijk gaat het bij de huidi­ge manier van vee houden niet om het voe­den van mensen, maar om geld. Dat kan ook niet anders, ten­z­ij er op juridisch en economisch gebied rad­i­cale veran­derin­gen plaatsvin­den.

Als het alleen nog maar om geld gaat, wordt het dier een prod­uct. En je hoeft geen veg­an­ist te zijn om aan te voe­len dat een koe anders in elka­ar zit dan een legopop­pet­je dat uit de fab­riek rolt. Juist boeren weten dat hun dieren geen din­gen zijn, maar als ze geen goede pri­jzen kri­j­gen voor hun pro­ducten omdat de con­sument rekent op hun goed­kope pak melk en stuk­je vlees, lijkt schaalver­grot­ing de enige manier om het hoofd boven water te houden. De afhanke­lijkheid van de markt maakt het lev­en zwaar voor zow­el de boeren als de dieren die ze houden.

Ik zou heel graag zien dat dier­e­n­ac­tivis­ten en boeren proberen om meer begrip voor elka­ar te kri­j­gen, in plaats van de ander direct in een hok­je te stop­pen. Juist in deze moeil­ijke tijd hoop ik dat we elka­ar kun­nen vin­den in het ver­dri­et om de dood van zoveel prachtige dieren.