Het eiland

Voor mij is de Europese Unie alti­jd een fact of life geweest. In groep acht kre­gen we een Euro-paspoort als voor­berei­d­ing op de invo­er­ing van de euro. Er stond een quiz in waarmee je kon uitvin­den of je een Ned­er­lan­der, Euro­peaan of Wereld­burg­er was. Ik kan me niet meer pre­cies herin­neren wat mijn resul­taat was, maar het was in ieder geval niet ‘Ned­er­lan­der’… Nu we in Enge­land wonen en er hier opeens gespro­ken wordt over ‘uit de Europese Unie stap­pen’, begint mijn wereld­beeld te schuiv­en. Wat is dat voor een gekkigheid? Maar het is ook een goede gele­gen­heid voor een opfriscur­sus over wat de Europese Unie eigen­lijk is. Het onder­staande film­p­je vond ik wel ver­helderend.

Het Verenigd Koninkrijk heeft nooit een hele warme band gehad met de rest van Europa. Dit BBC-artikel gooit het op “Britain’s island men­tal­i­ty, com­bined with an impe­r­i­al hang­over”. Het land sloot zich pas laat aan bij de EEC (Euro­pean Eco­nom­ic Com­mu­ni­ty). In de jaren tachtig verzette Mar­garet Thatch­er zich tegen de verdere een­word­ing waar Brus­sel op afs­tu­urde. Maar ze kreeg hier­voor geen ste­un van haar kabi­net en kon niet voorkomen dat de UK in 1993 meedeed met het Ver­drag van Maas­tricht. Het land is nu een half­s­lachtig lid van de Europese Unie: De euro is er hier nooit doorgekomen en Enge­land is geen lid van de Schen­gen zone met open gren­zen.

De knip­per­licht-relatie van de UK met de Europese Unie zou deze zomer zomaar over kun­nen zijn. Het anti-Europese sen­ti­ment wordt aange­wakkerd door par­ti­jen als UKIP, die alle buiten­lan­ders het lief­st de zee over zou sturen. Veel mensen zijn bang dat de immi­granten uit Oost-Europese lan­den hier alleen maar komen om een uitk­er­ing te kri­j­gen.

Houses of Parliament

Een ref­er­en­dum over de vraag of het land lid moet bli­jven van de EU was een van de verkiez­ings­beloften van David Cameron. Voor­dat hij deze vraag bij de mensen neer zou leggen wilde hij ste­vig onder­han­de­len met de EU over veran­derin­gen in het lid­maatschap van de UK. Dat is afgelopen week­end gebeurd. Er is afge­spro­ken dat sociale zek­er­heid voor immi­granten beperkt mag wor­den en dat indi­vidu­ele lan­den meer mogelijkhe­den kri­j­gen om Europese wetsvoorstellen te ver­tra­gen (nu.nl).

De meest prin­cip­iële kwest­ie is de tekst van het Ver­drag van de Europese Unie. Daarin staat dat de EU streeft naar “ever clos­er union among the peo­ples of Europe”. Dit reflecteert een toekom­stvisie waarin de EU steeds meer gaat func­tioneren als een land. Gevoels­matig kan ik me daar wel in vin­den (ik heb ooit ook voor een Europese grondwet gestemd), hoewel ik niet alle poli­tieke impli­caties daar­van overzien. Er zijn wel meer lan­den die niet achter deze zin staan. Maar de bewon­ers van de Britse eilan­den wilden een expli­ci­ete ver­meld­ing dat dit niet over hen gaat. Dit is de tekst die nu is toegevoegd: “It is recog­nised that the Unit­ed King­dom … is not com­mit­ted to fur­ther polit­i­cal inte­gra­tion in the Euro­pean Union … Ref­er­ences to ever-clos­er union do not apply to the Unit­ed King­dom.”

Het pro-EU kamp hoopt dat deze aan­passin­gen goed genoeg zijn voor de Brit­ten. Op 23 juni mogen ze hierover stem­men in een ref­er­en­dum. De stri­jd is nu goed los­ge­barsten en lijkt ook een vecht­par­tij bin­nen de Con­ser­v­a­tive Par­ty te wor­den. Onder­tussen kun­nen wij Euro­pea­nen in de UK alleen maar ons lot afwacht­en…