De wolf en het lam

I hold flesh-food to be unsuited to our species. We err in copying the lower animal world if we are superior to it. — M.K. Gandhi, The Moral Basis of Vegetarianism

Ik ont­dek­te het principe van geweld­loosheid in de boeken van Gand­hi en Tol­stoj. Deze schri­jvers maak­ten direct duidelijk dat geweld­loos lev­en voor hen inhield dat ze geen vlees aten. Nadat ik een paar jaar veg­e­tar­iër ben geweest, begon ik me hypocri­et te voe­len omdat ik de pro­ducten at van de dieren die net zo goed hun lev­en lang opges­loten zit­ten. Dat was het moment waarop ik veg­an­ist werd.

Voor deze blog wil ik weer even terug naar dat eerste principe van geweld­loosheid. Gand­hi gebruikt het woord ahim­sa, het ver­mi­j­den van let­sel (him­sa):

A votary [vol­geling, MH] of ahim­sa there­fore remains true to his faith if the spring of all his actions is com­pas­sion, if he shuns to the best of his abil­i­ty the destruc­tion of the tini­est crea­ture, tries to save it, and thus inces­sant­ly strives to be free from the dead­ly coil of him­sa. He will be con­stant­ly grow­ing in self-restraint and com­pas­sion, but he can nev­er become entire­ly free from out­ward him­sa.

Bee

Tot zover dus de moraal voor mens-dier relaties. Maar op dierendag wil ik ook kijken naar een vraag die bij mijn bericht Kost­baar lev­en gesteld werd: Hoe zit het tussen dieren onder­ling? We kun­nen als mensen wel mooie dromen hebben over een geweld­loze wereld, maar die zal alti­jd beperkt bli­jven tot onze eigen voed­selketen. Over­al in de natu­ur is geweld aan de orde van de dag (zie The Self­less Gene). Voor veel mensen is dat wellicht geen prob­leem, maar ik vind het moeil­ijk om deze realiteit te vereni­gen met mijn ide­alen.

David Pearce, een Britse weten­schap­per, heeft daar ook last van. Hij heeft daarom voorgesteld om een einde te mak­en aan pre­datie door roofdieren uit te lat­en ster­ven of genetisch te ‘her­pro­gram­meren’. Dit deed hij in het artikel Repro­gram­ming Preda­tors. Pearce behoort tot de school van het tran­shu­man­isme, een filosofie die de men­sheid boven de natu­ur uit wil tillen met tech­nis­che hulp­mid­de­len. Zijn bizarre idee moet je bin­nen die filosofie zien. Deze gaat ervan uit dat de mens zowiezo “voor God moet spe­len” in de toekomst, omdat mensen veel slim­mer, sterk­er, wijz­er en miss­chien zelfs onster­fe­lijk wor­den. In zo’n sce­nario wordt alle natu­ur in de wereld als die in de Oost­vaarder­splassen, waar niets doen als antwo­ord op lij­den ook een keuze is.

LionnessFloris van den Berg noemt pre­datie “wellicht het moeil­ijk­ste prob­leem in de dierethiek”. Hij noemt een aan­tal rede­nen waarom dieren zich niet aan de moraal hoeven te houden om niet te doden. De belan­grijk­ste is dat vlees voor roofdieren noodza­ke­lijk is om te over­leven. Er bestaat dan ook geen kat­ten­vo­er zon­der vlees als ingrediënt. Ook de ecosys­te­men waar de roofdieren deel van uit­mak­en zijn afhanke­lijk van de pre­datie.

Veel filosofen zeggen dat dieren wel morele patiën­ten zijn, maar geen morele agen­ten. Dieren han­de­len niet vanu­it een keuze tussen goed en kwaad. Maar dat betekent niet dat het lij­den dat door hen veroorza­akt wordt ons koud hoeft te lat­en. Van den Berg gaat in zoverre met Pearce mee, dat hij niet zal toek­ijken als hij ook kan ingri­jpen in een sit­u­atie.

Maar ik denk dat de manier waarop Pearce wil ingri­jpen, gevaar­lijk is. Het lijkt teveel op eerdere pogin­gen om bijvoor­beeld homosek­suele mensen te ‘her­pro­gram­meren’. Ik geloof niet in het toekomst sce­nario van de tran­shu­man­is­ten en ik denk dat ned­erigheid ons past als men­sheid. Lat­en we de wereld ver­beteren door bij onszelf te begin­nen. De wolf en het lam kun­nen ons goede voor­beeld alti­jd nog vol­gen.

Bron­nen:

  • M.K. Gand­hi, An auto­bi­og­ra­phy: The sto­ry of my exper­i­ments with truth
  • Floris van den Berg, De vrolijke veg­an­ist
  • Foto van leeuwin: Hanay

Reacties

  1. Hal­lo Maaike,
    Die Pearce gaat wel uit van zijn eigen morele supe­ri­or­iteit. Een kwaal waar helaas meer activis­ten aan lij­den. Heb je het boek “When the Killing’s done” (Ned. “Na de bar­bar­ij”) van T.C.Boyle wel eens gelezen? Moet je doen, gaat over de stri­jd die uit­ge­vocht­en wordt tussen dier­e­n­ac­tivis­ten en biolo­gen over de elim­i­natie van niet-inheemse dier­soorten (exoten) in een natu­ur­reser­vaat op de Cal­i­for­nische Kanaalei­lan­den.
    Groet, oom Jan

Reageren is niet mogelijk.